Hội Hải Phòng Trong Tôi

https://hoihaiphongtrongtoibm.com

Khi nước Mỹ nhìn lại chính mình

Chiến lược an ninh quốc gia (NSS) được Tổng thống Donald Trump công bố mới đây cho thấy bước chuyển lớn trong tư duy chiến lược của Washington và cách nước Mỹ định hình lại vai trò siêu cường trong bối cảnh trật tự thế giới biến động sâu sắc.
Chiến lược an ninh quốc gia (NSS) được Tổng thống Donald Trump công bố mới đây cho thấy bước chuyển lớn trong tư duy chiến lược của Washington và cách nước Mỹ định hình lại vai trò siêu cường trong bối cảnh trật tự thế giới biến động sâu sắc.
 
khi nuoc my nhin lai chinh minh
Tổng thống Donald Trump mô tả NSS 2025 là “bản đồ an ninh mới” của nước Mỹ trong thập niên tới. (Nguồn: Tân Hoa xã)
Lần đầu tiên sau nhiều nhiệm kỳ, NSS được công bố ngay trong năm đầu của chính quyền mới, cho thấy Washington muốn sớm định vị cách tiếp cận đối với các vấn đề toàn cầu. Văn kiện thừa nhận rằng trong nhiều thập niên sau Chiến tranh Lạnh, Mỹ đã theo đuổi những mục tiêu “lý tưởng hóa và xa rời lợi ích cốt lõi”, từ can dự sâu ở Trung Đông, mở rộng trách nhiệm quốc phòng, đến phát triển các chuỗi cung ứng dễ tổn thương.

Trong bối cảnh cạnh tranh nước lớn gia tăng, kinh tế phân cực và các thách thức xuyên biên giới ngày càng phức tạp, NSS 2025 tìm cách trả lời câu hỏi cốt lõi: Nước Mỹ muốn gì. Theo giới quan sát, văn kiện phản ánh hai động lực chính: Củng cố nội lực sau những chia rẽ nội bộ kéo dài và bối cảnh toàn cầu hóa phân mảnh, nơi Washington không còn muốn gánh những nghĩa vụ không gắn trực tiếp với lợi ích quốc gia. Chiến lược đánh dấu sự kết thúc của “danh sách mong muốn vô tận”, chuyển sang cách tiếp cận thực tế hơn, đặt lợi ích quốc gia lên trước, giới hạn vai trò “cảnh sát quốc tế” và kết hợp bảo hộ kinh tế với cạnh tranh chiến lược có chọn lọc.
10 điểm đáng chú ý từ Chiến lược an ninh quốc gia mới của Mỹ 10 điểm đáng chú ý từ Chiến lược an ninh quốc gia mới của Mỹ

Những điểm mới nổi bật

NSS 2025 có ba đặc trưng chính: Đặt lợi ích quốc gia lên trước lý tưởng; ưu tiên chủ nghĩa dân tộc kinh tế; và thúc đẩy mô hình lãnh đạo “có điều kiện”, buộc đồng minh chia sẻ trách nhiệm. Điểm mới nổi bật là lần đầu đưa an ninh biên giới lên ngang hàng với an ninh quốc phòng, điều chưa từng xuất hiện trong các chiến lược trước đây của nước Mỹ.

Văn kiện coi kiểm soát di cư, chống buôn người, chống ma túy và bảo vệ biên giới là an ninh quốc gia, phản ánh sức ép lớn từ dòng di cư Nam Mỹ và hoạt động tội phạm xuyên quốc gia qua biên giới với Mexico. Đây là bước thay đổi quan trọng cho thấy Washington coi ổn định nội địa là nền tảng của sức mạnh đối ngoại - quan điểm nhất quán với triết lý “củng cố nước Mỹ từ bên trong”.

Bên cạnh đó, NSS 2025 xem phục hồi và phát triển công nghiệp chiến lược là trụ cột an ninh quốc gia. Văn kiện yêu cầu xây dựng ngành công nghiệp có khả năng chuyển đổi nhanh, giảm phụ thuộc vào chuỗi cung ứng từ bên ngoài và ưu tiên sản xuất trong nước các lĩnh vực cốt lõi như chip, pin, vật liệu chiến lược, công nghiệp quốc phòng. NSS 2025 đánh giá, lý do suy giảm năng lực sản xuất của Mỹ là do sau nhiều thập kỷ nước này chuyển sản xuất công nghiệp ra nước ngoài, đặc biệt tại Trung Quốc. Khi Bắc Kinh trở thành đối thủ cạnh tranh hàng đầu, Washington buộc phải khôi phục “xương sống công nghiệp” nhằm duy trì vị thế cường quốc trong kỷ nguyên công nghệ.

Đáng chú ý, NSS 2025 nêu rõ cạnh tranh công nghệ là cuộc đấu về quyền lực và chuẩn mực an ninh. Văn kiện coi trí tuệ nhân tạo (AI), năng lượng mới, công nghệ sinh học, không gian và hạ tầng số là các “miền chiến lược” quan trọng ngang với quân sự. Một điểm nổi bật khác là NSS 2025 đề ra ưu tiên chiến lược theo hướng châu Âu không còn lá chủ bài nào để giữ Mỹ ở lại bởi Washington cho rằng, khi châu Âu không còn đóng vai trò “trung tâm” về kinh tế, quân sự và ngoại giao, thì không cần đặt trọng tâm ở nơi này.

Tiếng nói ủng hộ thận trọng

Các nước châu Âu và đồng minh châu Á - Thái Bình Dương nhìn nhận NSS 2025 như tín hiệu Washington tiếp tục duy trì vai trò lãnh đạo, nhưng với điều kiện rõ ràng hơn. Với nhiều đồng minh, thông điệp tập trung vào Trung Quốc trong NSS là không bất ngờ, nhưng cách Washington đặt ưu tiên nội địa, đặc biệt là biên giới và sản xuất công nghiệp cho thấy họ phải thích ứng với một đối tác yêu cầu chia sẻ trách nhiệm nhiều hơn. Việc Mỹ đẩy mạnh tự chủ công nghệ, hạn chế chuyển giao và thúc đẩy hợp tác với các đồng minh trong khu vực được xem là bước tăng cường cạnh tranh dài hạn. Tuy nhiên, việc Washington sử dụng khái niệm “cạnh tranh có trách nhiệm” được Bắc Kinh đánh giá là dấu hiệu Mỹ muốn kiểm soát rủi ro xung đột, duy trì ổn định chiến lược trong ngắn hạn. Khi được yêu cầu bình luận về NSS, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Côn ngày 8/12 cho biết, “Trung Quốc sẵn sàng hợp tác với Mỹ để duy trì sự ổn định của mối quan hệ song phương, đồng thời kiên quyết bảo vệ chủ quyền, an ninh và lợi ích phát triển”.

Theo các nhà quan sát, NSS cho thấy Moscow không còn ở vị trí thách thức chiến lược hàng đầu của Washington. Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov phát biểu hôm 8/12 rằng, “một số phần trong NSS mới được chính quyền Tổng thống Donald Trump công bố phù hợp với quan điểm của Nga”. Theo ông Peskov, với việc loại bỏ các yếu tố gây bất lợi cho Moscow, mở ra triển vọng khôi phục quan hệ Nga - Mỹ.

Trong khi đó, Đại diện cấp cao phụ trách chính sách đối ngoại của Liên minh châu Âu Kaja Kallas khẳng định: Mỹ vẫn là đồng minh quan trọng nhất của châu Âu, dù NSS mới có nhiều chỉ trích nhằm vào các thể chế của khối này. Bà Kallas nhấn mạnh, không phải lúc nào EU và Mỹ cũng đồng thuận nhưng hai bên vẫn có các nguyên tắc chung và là những đồng minh lớn cần sát cánh cùng nhau.

Dù gây ra nhiều ý kiến trái chiều, văn kiện cho thấy nước Mỹ đang tìm kiếm một mô hình cân bằng hơn giữa lợi ích trong nước và trách nhiệm quốc tế. Việc Mỹ triển khai cụ thể chiến lược này như thế nào sẽ có tác động sâu rộng đến trật tự quốc tế đang thay đổi nhanh chóng.

Tác giả: Thế Quân

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây