Lạm phát cao, thâm hụt ngân sách phình to và nguồn thu từ dầu khí suy giảm đang tạo sức ép ngày càng lớn lên kinh tế Nga.
Lạm phát cao, thâm hụt ngân sách phình to và nguồn thu từ dầu khí suy giảm đang tạo sức ép ngày càng lớn lên kinh tế Nga.
Trong năm nay, kinh tế Nga đối mặt nhiều “cơn gió ngược”: tăng trưởng chậm lại rõ rệt, lạm phát cao và thâm hụt ngân sách gia tăng do chi tiêu quân sự khổng lồ. Doanh thu từ dầu mỏ và khí đốt, trụ cột của nền kinh tế cũng không còn dồi dào như trước.
Dù vậy, các nhà phân tích cho rằng tình hình hiện tại chưa mang tính “thảm họa”. Nga vẫn đủ khả năng duy trì hoạt động kinh tế và tài trợ cho chiến tranh trong 3–5 năm tới với nhịp độ hiện nay, ngay cả khi các lệnh trừng phạt của phương Tây vẫn được giữ nguyên.
Theo giới chuyên gia, các lệnh trừng phạt chưa gây tổn thất đủ lớn để làm thay đổi tính toán chiến lược của Moscow. Chừng nào Nga vẫn xuất khẩu được dầu với mức giá “chấp nhận được”, ngân sách vẫn còn nguồn để “cầm cự”.
Lịch sử cho thấy Nga thường chỉ chấp nhận những thỏa thuận hòa bình bất lợi khi rơi vào suy thoái kinh tế nghiêm trọng, như cuối Thế chiến I hay giai đoạn chiến tranh Afghanistan thời Liên Xô. Hiện tại, nền kinh tế Nga vẫn còn khá xa kịch bản đó, khiến triển vọng đàm phán sớm trở nên mờ nhạt.
Giá cả, đặc biệt với hàng nhập khẩu, tăng mạnh, nhưng điều này không tạo ra làn sóng bất mãn lớn như ở các nước phương Tây. Một phần lý do là lạm phát cao vốn không xa lạ với người Nga, cùng với tác động của tuyên truyền và kiểm soát xã hội. Thậm chí, chi tiêu quân sự lớn còn tạo ra nhóm “người hưởng lợi” mới, như các nhà thầu quốc phòng và lao động phổ thông, giúp giảm nghèo ở một số khu vực.
Hình ảnh nhà máy lọc dầu Lukoil ở Volgograd, Nga.
Chi tiêu quân sự tác động thế nào đến xã hội Nga?
Nga hiện dành gần 40% ngân sách cho mục tiêu quân sự. Lương binh sĩ và khoản bồi thường cho gia đình người thiệt mạng hoặc bị thương ở Ukraine ở mức rất cao, đặc biệt hấp dẫn với các vùng nông thôn nghèo.
Nhờ “bơm tiền” vào lực lượng quân đội và gia đình họ, chính quyền đã hạn chế được làn sóng phản đối, dù thương vong được ước tính lên tới gần 1 triệu người. Điều này giúp ông Putin giảm áp lực chính trị trong nước khi quyết định tiếp tục chiến tranh.
Trừng phạt có thể làm Nga suy yếu trong dài hạn không?
Về lâu dài, triển vọng kém sáng sủa hơn. Nga đã phải rút mạnh từ Quỹ Phúc lợi Quốc gia, trong đó tài sản dễ chuyển đổi thành tiền mặt đã giảm hơn một nửa kể từ khi chiến tranh bắt đầu. Khi “tấm đệm” này mỏng đi, việc duy trì chi tiêu quốc phòng ở mức hiện tại có thể buộc chính phủ phải cắt giảm chi tiêu xã hội.
Bên cạnh đó, các biện pháp trừng phạt mới nhắm vào các tập đoàn dầu khí lớn khiến Nga phải tìm cách né tránh thông qua các kênh tốn kém hơn. Nếu phương Tây siết chặt thực thi trừng phạt và gây sức ép lên các nước mua dầu Nga, chi phí né tránh sẽ ngày càng lớn, có thể buộc Điện Kremlin phải cân nhắc lại.
